|
ASANSÖR PERİYODİK
BAKIM - ARIZA HİZMETİ YÖNTEM ve BİLGİLERİ
BAŞLANGIÇ
Bir sistemdeki teknik
elemanların yapısının olması gerektiği durumun, korunması,yeniden
kazandırılıması ve mevcut durumun belirlenip, değerlendirilmesi için
gerekli önlemler topluluğu olarak bakım tarif edilir.Asansör
tesisleri, insan hayatı ve mal güvenliği bakımından diğer makina
sistemlerinden daha yüksek emniyet ve güvenilirliğe sahip olmalıdır.
Uygulanacak planlı ve sistematik bir bakım yöntemiyle asansörden
beklenen kesintisiz ve güvenilir çalışma süresi uzatılıp, tamire
ihtiyaç azaltılabilir.Bu çalışmada asansör tesislerinin bakımında
muayene, servis ve bakım prosedürü konuları ele alınmış ve asansör
bakımına yönelik bir araştırma yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler :
Asansör, koruyucu bakım, muayene, bakım defteri.
A.Giriş
Bakım, genel olarak sadece hasar oluştuğu zaman alınan tedbirler
topluluğu olmayıp, donanımın performansını, güvenirliliğini, düzenli
ve verimli, arızayı önleyecek şekilde emniyetli çalıştırarak en üst
düzeyde tutmak ve işletme kayıplarını en aza indirmektir. İnsan
hayatı ve mal güvenliği açısından asansör tesisleri diğer makina
sistemlerinden daha yüksek emniyet ve güvenirlilik seviyelerine
sahip olmalıdır. Herhangi bir nedenle asansörler devre dışı
kaldıkları zaman, tamir edilmek, ayarlanmak veya değiştirilmek
zorundadır.
B.Bakımın Amacı
Asansörlere uygulanan
bakımın amacı, donanımın performansını, güvenirliliğini sağlamaktır.
Ayrıca tesisi düzenli ve verimli, arızayı önleyecek düzeyde
emniyetli olarak çalıştırılacak en üst düzeyde tutmak ve işletme
kayıplarını en aza indirmek de bakımın amaçlarındandır. Bunun için
uygulanması gereken bakım yöntemleri şunlardır;
b1) Koruyucu ve Planlı
Bakım:
Donanım ve elemanların çalışmalarını yeterli ve uygun bir şekilde
sürdürülmesi için düzenlenen bakım.
b2 Arızadan Kaynaklanan
Bakım:
Donanım ve elemanların yeniden eski çalışma koşullarına dönmesini
sağlayan bakım.
b3) Değiştirme:
Donanım ve elemanlar aşındığında veya daha fazla güvenli ve uygun
çalışma kabiliyetini yitirdiğinde uygulanan bakım.
b4) Dinamik Bakım:
Donanımın uzaktan izlenme ve bilgilerin bilgisayar tarafından
sürekli değerlendirildiği bakım [1].
Kullanılan makina ve
donanımların kalitesi çok çeşitlilik gösteren ve değişik
güvenirlilik seviyelerine sahip olan asansörler, tüm sistemle ve tek
tek elemanlarla belirlenir. Asansörler herhangi bir nedenle devreden
çıktıklarında tamir edilmek, ayarlanmak veya değiştirilmek
zorundadır. Bununla birlikte Koruyucu Bakım sonunda, tamire olan
ihtiyaç bir dereceye kadar azaltılabilir. Asansör tesisi için
güvenirliliği arttırmak için uygulanması gereken faktörler
şunlardır:
· Koruyucu bakım,
· Doğru ve tam bir
bakım,
· Problem yaratan
elemanların yerine daha güvenilir elemanları kullanma,
· Rapor edilen
tesisin tasarımcı tarafından gerekli değişikliklerin yapılması.
Bu faktörlerden koruyucu
bakım asansör tesisinin emniyetli ve güvenilir çalışması için en
önemli yeri tutar. [2, 3]
C. Asansörün Muayene ve
Bakımı
Asansör tesislerine
uygulanan koruyucu bakım, donanım hasara uğramadan önlemek veya
geciktirmek ve ek olarak meydana gelen arızaların şiddetini azaltmak
için kullanılır. Bakım için muayene ve servis hizmetleri
uygulanmaktadır.
c.1. Asansör
Tesislerinin Muayenesi
Kritik parçaların
muayenesi, tesisin güvenirliliğinin artmasıyla doğrudan ilgilidir.
Muayene, parçaların değiştirilmesi ve ileride olası arızların
giderilmesini sağlar ve normal olarak bütün bakım programları
süresince uygulanır. EN 2168 Standardında da belirtilen muayeneler
asansör tesisine uygulanmalıdır. Gözle ve elle yapılan muayenelerin
önemlileri şunlardır:
· Halatlarda
kopuk tellerin var olup, olmadığının kontrolü ve aşınıp aşınmadığına
bakılmalıdır.
· Tahrik kasnağı
yivinde aşınma kontrol edilmelidir.
· Ray pabuçları
kontrol edilmelidir.
· Asansör
kablosunun dış muhafazasında çatlak olup olmadığının kontrolü
yapılmalıdır.
· Makine grubunda
dişli ve yataklarda aşınma olup olmadığı kontrol edilmelidir.
· Yaylı ve
hidrolik tamponların çalışıp, çalışmadığı kontrol edilip,
ayarlanmalıdır.
· Somun ve
cıvataların gevşeyip gevşemediğine bakılmalıdır.
· Kat ayarlarının
verilen sınırlarda olup olmadığına bakılmalıdır.
· Kabin kat
ayaları ve durak kapı açılmaları kontrol edilmelidir.
· Frenleme
elemanlarından birinin görev yapmaması ile diğer elemanların kabini
durdurmadığı fren konstüksiyonlarında mekanik frenler kontrol
edilmelidir.
Muayene genellikle yakın
gelecekte hangi elemanların tamir veya bakıma ihtiyaç duyacağını
ölçmek için düzenli periyotlarda yapılır. Bu gibi muayeneler
asansörün geçici hizmet dışı kalması gibi kısa süreli zararlara yol
açabilir. Ancak diğer taraftan bu muayeneler, arıza esnasındaki
zaman kayıplarının toplamının kabul edilebilir düzeylere indirir.
Asansör kullanıcıları ve bakım elamanları, işçilik ve malzeme
tutarları yüksek olduğundan koruyucu bakım tutarlarını minimum
düzeyde tutmaya çalışmalıdır.
c.2. Asansörlerde
Uygulanan Servis Hizmeti
Asansör tesislerinde
yapılacak olan rutin temizleme, yağlama ve ayarlama, aşınmayı önemli
ölçüde azalttığı gibi arızayı da önlemektedir. Ancak bütün bunlar
arızanın meydana gelmesini önlemez. Asansörün yağlanması gerekli
kısım ve parçaların imalatçı firmanın tavsiyelerine göre ve önerdiği
koruyucu yağ ile yapılmalıdır. Sürekli yağ içinde çalışan
elemanların yağ düzey kontrolleri yapılmalı, belirtilen sürede
yağlar değiştirilmelidir. Sürtünmeye tabi elemanlar paslanmaya karşı
koruyucu yağ ile yağlanmalıdır. Kapalı kısımlar sökülerek, iç
kısımlar temizlenmeli ve yağlanmalıdır.
Yağlanması ve
temizlenmesi gereken elemanlar şunlardır [4]:
· Askı
halatları, belirtilen şekilde yağlanmalı ve birkaç kez kabin
durdurulup, çalıştırılmalıdır. Bu halde kayma olup olmadığı kontrol
edilmelidir.
· Kılavuz raylar
yılda en az bir kez tamamen temizlenip, yağlanmalıdır.
· Hidrolik
tamponlar, belirlenen aralıklarla kontrol edilmeli, hidrolik
yağının istenen düzeyde tutulmalıdır.
· Kumanda
anahtarları ve röleler, temizlenmeli ve belirtilen yerleri
yağlanmalıdır.
· Emniyet
halatları aksi belirtilmedikçe yağlanmamalıdır.
· Emniyet
tertibatlarının hareket eden parçaları temizlenmeli ve belli
aralıklarla yağlanmalıdır.
Asansör
tesisinin temizlenmesi ve temiz tutulması gereken kısımları ise
şunlardır:
· Asansör
boşluğu, temiz tutulmalı, kuyu depo olarak kullanılmamalıdır. Alt
boşlukta su toplanmışsa tahliye edilip, yalıtım sağlanmalıdır.
· Makina dairesi,
temiz tutulmalı ve yağlı olmamalıdır. Burada bakım malzemesi
haricinde başka malzemeler bulunmamalıdır.
· Kabin üst
yüzeyi, temiz olmalı ve tehlike kapağı ile havalandırma sistemi
kontrol edilmelidir. Kabin üstünde herhangi bir malzeme
bulunmamalıdır.
· Asansörün genel
kısımları uygun boya ile boyanmalıdır. Boyalar asansörün çalışan
kısımlarına zarar vermemelidir.
Servis hizmetinde
yağlama, temizleme işlemlerinin haricinde yapılması gereken son
işlem ayarlardır. Asansör tesisinde bulunan kısımlar ve gerekli
ayarlar şunlardır:
· Fren ayarları;
frenlemenin sarsıntısız olmasını sağlayacak şekilde bakım
talimatında verilen aralıklarla yapılmalıdır.
· Kapı ayarları;
bakım talimatına göre kapının hızla çarpmasını veya açık (veya
aralık) kalmasını önleyecek, istenen yumuşaklıkta kapının
kapanmasını sağlayacak şekilde olmalıdır. Otomatik kapılarda, kapı
açıp kapama makinalarının muayenesi ve ayarları yapılmalıdır. Her
kapı kilidinin tutukluk yapmadan tam emniyetle kilitlemesini
sağlayacak biçimde kilit kabı ile karşılığının muayeneleri ve
ayarları da yapılmalıdır.
· Röle ayarları;
çalıştırıcı ve durdurucu kontaktların basıncının muayenesi ve
yayların ayarları yapılır. Klemens vidalarının sıkılığına
bakılmalıdır.
· Enversör
ayarları; kontaktların birbirine göre uzaklıklarının eşitliği
sağlanmalı, değme basıncını sağlayan yayların ayarları yapılmalı ve
kontaktlardaki oksitlenme giderilmelidir [5].
D. Asansörlerde Bakım
Proseduru
Asansör tesislerinde
uygulanan bakım prosedürü, EN 2168 Standardında verilen Asansör
Bakım Kuralları ve EN 10922 Standardında verilen hususlara uygun
olmalıdır. Bakım işlemi elektrikle çalışan insan ve yük asansörleri
için en çok 6 ayda bir yapılmalıdır. Her asansörün bakımı, bakım
talimatında bulunan hususlara uygun olarak, bakım yapmakla yetkili
kişiler olan bakım personeli tarafından yapılmalı ve her bakım
sonuçları bir bakım raporu ile tespit edilmelidir.
Bakım prosedürü ve
detayları bir talimatname ile belirlenmiştir. Burada asansörü
oluşturan elemanların bakım aralığı, ayarları, toleransları ölçüleri
ve kullanma koşulları bulunmaktadır. Bakım işlemi, bakım aralığının
başında yapılmalıdır. İşletmeden alınan asansörlerin bakımını
yapmaya gerek yoktur. Tüm elemanların bakım aralıkları yapımcı
tarafından saptanmalıdır. Bakımı yapacak personel, Belediyelerin
veya diğer ilgili kuruluşların yetkili kıldığı ve yetki belgeli
teknik eleman olmalıdır.
Bakım, bir sistemdeki
teknik elemanların yapısının olması gerektiği durumun, korunması,
yeniden kazandırılması ve mevcut durumun tespit edilip,
değerlendirilmesi için gerekli önlemler topluluğu olarak tarif
edilir. Asansör tesisleri, insan hayatı ve mal güvenliği bakımından
diğer makina sistemlerinden daha yüksek emniyet ve güvenirliliğe
sahip olmalıdır. Uygulanacak planlı ve sistematik bir bakım
yöntemiyle asansörden beklenen kesintisiz ve güvenilir çalışma
süresi uzatılıp, tamire ihtiyaç azaltılabilir [6].
Basit bir bakım,
temizleme, yağlama ve küçük ayarlamaları kapsar. Bazı hallerde tamir
ve aşınmış veya kırılmış parçalara değiştirilmesi işlemlerini
içerir. Ancak günümüzde asansör tesislerinin bakımında sadece bu
basit yöntemi uygulaması yeterli olmamaktadır. Bunlara ilave olarak
koruyucu ve planlı bir bakım sözleşmesi yapılmalı, Standart ve
Yönetmeliklere uyulmalıdır. Eğitilmiş ve tecrübeli bakım
personeliyle, uygun hazırlanmış bakım talimatına göre en az 6 ayda
bir defa bakım yapılmalıdır.
d.1. Asansör Bakım
Defteri
Her asansörün 15 Şubat
2003 tarih ve 25021 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Asansör
Yönetmeliğine uygun olarak bakım işleri yapılmalı ve bakım raporu
tutulmalıdır. Ayrıca her asansörün bir bakım defteri bulunmalıdır.
Bu deftere tarih belirtilerek oluşan arızalar, kazalar, bakım ve
muayeneler kaydedilmelidir [7].
Asansörlerle ilgili
bilgilerin bulunduğu bakım defteri, EN 10922 Standardında
belirtildiği şekilde, asansörün ana karakteristiklerini ve bütün
diğer belgeler en geç tesisin hizmete alınmasında düzenlenmeli ve
kaydedilmelidir. Bu kayıtların asansörün son durumunu yansıtması
sürekli sağlanmalıdır.
Bakım defterinde
bulunması gereken hususlar şunlardır; asansörlerin teknik
karakteristikleri, hizmete alındığı tarih, halat ve zincirleri için
belgeler ve tip kontrol belgesi gerektiren parçalarla ilgili
belgeler, önemli değişiklikler, değiştirilen halatlar veya önemli
parçalar, kazalar ve tarihleri bulunmalıdır.
Emniyet kurallarının
değerlendirilmesi için gerekli olan tesis planları ve devre
şemaları, muayene ve deney raporlarının tarihli kopyaları ve
bunlarla ilgili mütalaalar bulunmalıdır.
Bakım defteri her
durumda, bakım servisine, muayene ve deneyler için sorumlu kişi veya
kuruluşlara talep edildiğinde verilmelidir. Bakım için gelen
personel tarafından üç nüsha olarak hazırlanan bakım raporunun bir
nüshası bakımı yapan tarafından saklanmalı, ikinci nüsha bakım
yaptırana verilmeli, son kopya ise bakım defterine konulmalıdır.
Değiştirilen parçalar da bu deftere kaydedilmelidir.
E. Asansör Bakımı ile
İlgili Hükümler
Sanayi ve Ticaret
Bakanlığınca 15.02.2003 tarih ve 25021 sayılı Resmi Gazetede
yayınlanan Asansör Yönetmeliğine uygun olarak Belediyeden veya
Belediye hudutları dışındaki yapılar için Valiliklerden işletme
ruhsatı alınması zorunludur. Bu ruhsat alınırken aranan 4 şartın
bir tanesi de bakım sözleşmesinin varlığının kontrolüdür.
Hazırlanan bu
yönetmeliğe göre, her asansör bakım ve onarım sorumluluğunu taşıyan
bir asansör firmasıyla yazılı bir anlaşma yapmalıdır. Garanti süresi
boyunca bakımı üstlenen firma asansörü yapan firma olmalıdır, daha
sonradan başka bir firma bakımı üstlenebilmektedir. Bakımcı firma,
asansör tesisi için yedek parça stoku bulundurmayı taahhüt etmeli ve
değiştireceği parçalar tesisin orijinal malzemelerinden olmalıdır
[8, 9].
e.1. Asansör Bakım
Sözleşmesi
Düzenlenecek bakım
sözleşmesinde arıza ihbarında bakımcı firmanın müdahale süresi
belirtilmelidir. Ayrıca garanti dışında bakım süresinde parça
değiştirilmemesi halinde arızaların giderilmesinin ücretsiz olduğu;
parça değiştirildiğinde parçanın işçilik ücretiyle birlikte ücrete
tabi olacağı yazılmalıdır [7].
Asansör kullanıcısıyla
asansör firmalarınca yapılacak yazılı anlaşmada, bakımcı firmanın
vereceği talimatlara uyulması gereken hususlar belirtilmelidir.
Asansörün özelliğine göre farklılıklar gerektiren hususların
bazıları şunlardır;
· Asansör içinde
kat arasında kalan kişilerin kurtarılmasında firmanın yazılı
talimatına aynen uyulmalıdır.
· Asansöre 12
yaşından küçükler tek başına binmeleri önlenmelidir.
· Asansöre
girerken kabinin o katta olup olmadığı kontrol edilmelidir.
· Yolcuların kat
arasında kaldığında kapı camını kırarak çıkmaya çalışmamalıdır.
· Yolcuların
kabin üstündeki çıkış kapağından kendi başına çıkmaya
çalışmamalıdır.
· Kabin dengeli
yüklenmesine dikkat edilmelidir ve yüklerin kaymaması için gerekli
tedbirler alınmalıdır.
· Anlaşmalı bakım
yapan firma dışında başka bir firma ve kişilerin asansöre müdahale
etmesi engellenmelidir.
e.2. Asansörlerin Yıllık
Kontrolü
Hazırlanan yönetmelik
ile periyodik bakım haricinde, yapının bağlı bulunduğu Belediyeler
veya Belediye hudutları dışındaki yapılar için Valiliklerce yılda en
az bir kez her asansörün kontrolünün yapılması zorunlu kılınmıştır.
Bu hususla ilgili olarak kadrosunda yeterli teknik eleman bulunmayan
Belediye veya Valilikler yıllık kontrol için asansörün bakımını
yapan firmaya veya dışarıdan bir elektrik ve/veya makina mühendisine
yaptırmaları belirtilmiştir.
Asansörün emniyet ve
işletme yönünden standartlara uygun şekilde çalıştığını, tesisin
işletilmesine engel bulunmadığını belirten ve sorumluluğunu taşıyan
bir rapor verilmelidir. Bu raporun tazmin ettirilmesinin takibinden
asansörün bulunduğu bina yöneticisi ve bakımı yapan firma müştereken
sorumludur. Hazırlanan rapor 3 nüsha olacak, Belediyede veya
Valilikte, bakımcı firmada ve kullanıcıda bulunacaktır.
F. Sonuçlar
Asansörlere uygulanan
koruyucu bakım, periyodik muayene işlemleriyle asansörlerin sürekli
çalışabilirliğini üst düzeyde tutulmasını ve güvenirlilik
seviyesinin korunmasını sağlamaktadır. Asansör tesislerinin
bakımında Asansör Yönetmeliğinde berlitilen nitelikte bakım
personeli yer almalı ve her asansör tesis için düzenli bir bakım
defteri ile bakım raporları tanzim edilmelidir. Asansörlerin
güvenilirliğinin sürekli olması ancak periyodik olarak yapılacak
koruyucu bakım ile sağlanabilir.
________________ 0__________________
Asansör Montaj, Revizyon,
Bakım ve Onarım Yapan Firmalar Risklere Karşı Aşağıda
önerdiğimiz sigortalama tipini mutlaka yapmalıdırlar.
ASANSÖR KAZALARINDA ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE KARŞI SORUMLULUK SİGORTASI GENEL
ŞARTLARI
Yürürlük Tarihi: 1
Ekim 1984
Sigortanın Teminatının Kapsamı
Madde 1-
Bu sigorta, sözleşme ile daimi bakıma tabi olan ve marka, tip,
kullanılış tarzı, taşıma kapasitesi ile bulunduğu yerin adresi, bu
poliçede gösterilen asansör veya asansörlerle ilgili olarak meydana
gelebilecek kazalar sonucu üçüncü kişiler tarafından ileri sürülecek
tazminat miktarlarını poliçede yazılı meblağlara kadar temin eder.
Sigortacı, ayrıca bu sigorta ile ilgili olarak bir dava açılması
halinde hükmolunan mahkeme masrafları ile avukatlık ücretlerini
ödemekle yükümlüdür. Şu kadar ki hükmolunan tazminat sigorta
bedelini geçerse sigortacı, avukatlık ücreti dahil dava
masraflarına, ancak sigorta bedeli oranında iştirak eder.
Teminat
Dışında Kalan Haller
Madde 2- Aşağıdaki haller sigorta teminatının dışındadır:
a)
Kasten ika olunan veya bilerek sebebiyet verilen olaylar sonucu
doğacak zarar ve ziyan talepleri,
b)
Bir sözleşmenin ifasına veyahut özel bir anlaşmaya dayanıp,
sigortalının kanuni sorumluluk ölçüsünü aşan talepler,
c)
Sigortalıya bir hizmet veya vekalet münasebetiyle bağlı kimseler ve
sigortalının aile efradı tarafından vaki olan talepler. Bu madde
bakımından aile efradı sayılan kimseler şunlardır:
Sigortalının eşi, usul ve füruu (Sigortalının edindiği evlatlar ile
sigortalıyı evlat edinenler dahil), sigortalının kendisi ile
birlikte oturmaları halinde kardeşleri, damatları, gelinleri ve
kendisi tarafından bakılan akrabaları, sigortalının eşinin usul ve
füruu ile kardeşleri.
Sigortalı bir şirket ise, bu şirketin gayri mahdut sorumlu ortakları
ile bunların yukarıdaki fıkra mucibince aile efradı tarafından vuku
bulan talepler de sigorta teminatı dışındadır:
d)Münhasıran
taşıma kapasitesinin aşılması sebebiyle meydana gelen zarar ve
ziyalar,
e)
Yangın, yıldırım, infılak, sel, deprem veya harici bir sebebin
meydana getirdiği maddi ziya ve hasarlar,
f)
Harp, her türlü harp olayları, istila, yabancı düşman hareketleri,
çarpışma (harp ilan edilmiş olsun olmasın), iç harp, ihtilal, isyan,
ayaklanma ve bunların gerektirdiği inzibati ve askeri hareketler
sebebiyle meydana gelen, bütün ziya ve hasarlar,
g)
Herhangi bir nükleer yakıttan veya nükleer yakıtın yanması sonucu
nükleer artıklardan veya bunlara atfedilen sebeplerden husule gelen
iyonlayıcı radyasyonların veya radyo-aktivite bulaşmalarının ve
bunların gerektirdiği askeri ve inzibati tedbirlerin sebep olduğu
bütün ziya ve hasarlar (bu bentte geçen yanma deyimi, kendi kendini
idame ettiren herhangi bir nükleer ayrışım ''fission'' olayını
kapsayacaktır),
h)
Grev ve lokavt sebebiyle meydana gelen ziya ve hasarlar.
i)
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemleri ve
bu eylemlerden doğan sabotaj ile bunları önlemek ve etkilerini
azaltmak amacıyla yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler
sonucunda meydan gelen zararlar.
Sigortanın Başlangıcı ve Sonu
Madde 4-
Sigorta, poliçede başlama ve sona erme tarihleri olarak yazılan
günlerde, aksi kararlaştırılmadıkça, Türkiye saati ile öğleyin
12.00'de başlar ve öğleyin saat 12.00'de sona erer.
Sigorta
Ettirenin Beyan Yükümlülüğü
Madde 5-
Sigortacı, bu sigortayı, sigorta ettirenin rizkonun hakiki durumunu
bildirmek üzere teklifnamede, teklifname yoksa poliçe ve eklerinde
yazılı beyanına dayanarak kabul etmiştir.
Sigorta ettirenin beyanı hakikate aykırı veya eksik ise,
sigortacının sözleşmeyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla
yapmasını gerektirecek hallerde:
a) Sigorta ettirenin kasdı varsa, sigortacı durumu öğrendiği
tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeden cayabilir ve riziko
gerçekleşmiş ise sigorta ettirene tazminatı ödemez. Cayma halinde
sigortacı prime hak kazanır.
b) Sigorta ettirenin kasdı bulunmaz ise, sigortacı durumu
öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeyi fesheder veya
prim farkını almak suretiyle akdi yürürlükte tutar.
Sigorta ettiren talep edilen prim farkını kabul etmediğini 15 gün
içinde bildirdiği taktirde akit feshedilmiş olur.
Sigortacı tarafından iadeli taahhütlü mektupla veya noter vasıtası
ile yapılan fesih ihbarı sigortalının tebellüğ tarihini takip eden
5. iş günü saat 12.00'de hüküm ifade eder.
Feshin hüküm ifade ettiği tarihe kadar geçen sürenin primi gün esası
üzerinden hesap edilir ve fazlası geri verilir.
c) Cayma, fesih veya prim farkını talep etme hakkı, süresinde
kullanılmadığı taktirde düşer.
d) Sigorta ettirenin kasdı bulunmadığı takdirde riziko:
1- Sigortacı durumu öğrenmeden önce veya,
2- Sigortacının fesih ihbarında bulunabileceği süre içinde
veyahut,
3- Bu ihbarın hüküm ifade etmesi için geçecek süre içinde
gerçekleşirse, sigortacı tahakkuk ettirilen prim ile tahakkuk
ettirilmesi gereken prim arasındaki nisbet dairesinde tazminattan
indirim yapar.
Sigorta
Süresi İçinde İhbar Yükümlülüğü ve Sonuçları
Madde 6-
Akdin yapılmasından sonra rizikonun teklifnamede, teklifname yoksa
poliçe ve eklerinde beyan olunan hususları sigortacının muvafakati
olmadan değiştirildiği takdirde sigorta ettiren, bu değişikliği:
a) Kendisi tarafından veya açık veya zımni rızası ile bir
başkası tarafından yapılmış ise derhal,
b) Açık veya zımni rızası olmadan başka bir şahıs tarafından
yapılmış ise durumu öğrenir öğrenmez,
ve her iki halde de en geç 8 gün içinde sigortacıya ihbarla
yükümlüdür.
Sigortacı, değişikliği öğrendiği tarihten itibaren, bu değişiklik
sözleşmeyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını
gerektiriyorsa 8 gün içinde:
1- Sözleşmeyi fesheder veya,
2- Prim farkını talep etmek suretiyle sözleşmeyi yürürlükte
tutar.
Sigorta ettiren, talep edilen prim farkını kabul etmediğini 8 gün
içinde bildirdiği takdirde akit feshedilmiş olur.
Sigortacı tarafından iadeli taahhütlü mektupla veya noter vasıtası
ile yapılan fesih ihbarı sigortalının tebellüğ tarihini takip eden
5. iş günü saat 12.00'de hüküm ifade eder.
Feshin hüküm ifade ettiği tarihe kadar geçen sürenin primi, gün
esası üzerinden hesap edilir ve fazlası geri verilir.
Süresinde kullanılmayan fesih veya prim farkını talep etme hakkı
düşer . Rizikonun teklifnamede, teklifname yoksa poliçe ve eklerinde
beyan olunan kullanılış tarzının değiştiğini öğrenen sigortacı,
sigorta primini tahsil etmek gibi sigorta sözleşmesinin aynen
devamına razı olduğunu gösteren bir harekette bulunursa fesih veya
prim farkını talep etme hakkı düşer.
Rizikoyu ağırlaştırıcı değişiklikleri sigorta ettiren ihbar süresi
içersinde kasden bildirmemişse, ihbar süresinden sonra gerçekleşen
zararlara ait tazminat hakkı düşer; ihbar yükümlülüğüne riayetsizlik
kasıtlı değilse alınan primle alınması gereken prim arasındaki
orantıya göre tazminattan indirim yapılır. Değişikliğin rizikoyu
hafıfletici mahiyette olduğu ve daha az prim tatbikini gerektirdiği
anlaşılır ise, bu değişikliğin yapıldığı tarihten sözleşmenin sona
ermesine kadar geçecek süre için gün esasına göre bulunacak prim
farkı sigorta ettirene geri verilir.
Sigorta Priminin Ödenmesi, Sigortacının Sorumluluğunun Başlaması ve
Sigorta Ettirenin Temerrüdü
Madde
7-Sigorta
priminin tamamının, primin taksitle ödenmesi kararlaştırılmışsa
peşinatın (ilk taksit) akit yapılır yapılmaz ve en geç poliçenin
teslimi karşılığında ödenmesi gerekir. Aksi kararlaştırılmadıkça,
prim veya peşinat ödenmediği takdirde poliçe teslim edilmiş olsa
dahi sigortacının sorumluluğu başlamaz ve bu husus poliçenin ön
yüzüne yazılır. Sigorta ettiren kimse, sigorta primini veya primin
taksitle ödenmesi kararlaştırıldığı takdirde peşinatını, sigorta
poliçesinin teslim edildiği günün bitimine kadar ödemediği takdirde
temerrüde düşer ve prim borcunu temerrüde düştüğü tarihi takip eden
30 gün içinde dahi ödemediği takdirde sigorta sözleşmesi hiç bir
ihtara gerek olmaksızın feshedilmiş olur. Prim ödenmemiş olmasına
rağmen poliçenin teslimi ile sigortacının mesuliyetinin
başlayacağının kararlaştırıldığı hallerde, bu bir aylık sürenin ilk
15 gününde sigortacının sorumluluğu devam eder.
Primin taksitle ödenmesi kararlaştırıldığı takdirde,
taksitlerin kesin ödeme zamanı, miktarı ve vadesinde ödenmemesinin
sonuçları poliçe üzerine yazılır veya poliçe ile birlikte yazılı
olarak sigorta ettirene bildirilir. Sigorta ettiren kimse, kesin
vadeleri poliçe üzerinde belirtilen ya da yazılı olarak kendisine
bildirilmiş olan prim taksitlerinin herhangi birini vade günü
bitimine kadar ödemediği takdirde temerrüde düşer. Sigorta ettiren,
prim borcunu temerrüde düştüğü tarihi takip eden 15 gün içinde
ödemediği takdirde sigorta teminatı durur. Rizikonun gerçekleşmemesi
kaydıyla, teminatın durduğu süre içinde prim borcunun ödenmesi
halinde teminat durduğu yerden devam eder .Sigorta teminatının
durduğu tarihten itibaren 15 gün içerisinde prim borcunun ödenmemesi
halinde, sigorta sözleşmesi hiç bir ihtara gerek olmaksızın
feshedilmiş olur.
Poliçenin ön yüzüne yazılması kaydıyla, rizikonun
gerçekleşmesiyle henüz vadesi gelmemiş prim taksitlerinin
sigortacının ödemekle yükümlü olduğu tazminat miktarını aşmayan
kısmı, muaccel hale gelir .
Bu madde uyarınca sigorta sözleşmesinin feshedilmiş
sayıldığı hallerde, sigortacının sorumluluğunun devam ettiği süreye
tekabül eden prim gün esası üzerinden hesap edilerek fazlası sigorta
ettirene iade edilir.
Zarar Vukuunda Sigorta Ettirenin Yükümlülükleri
Madde 8-
Sigorta ettiren, poliçe teminatına girebilecek herhangi bir kazanın
vukuunda aşağıdaki hususları yerine getirmekle yükümlüdür.
a) İşbu sözleşmeye göre, sigorta ettirenin sorumluluğunu
mucip olabilecek her hadiseyi, buna muttali olduğu andan itibaren 5
gün içinde sigortacıya yazı ile ihbar etmek,
b) Sigortalı değilmişcesine gerekli kurtarma ve korunma
tedbirlerini almak ve bu maksatla sigortacı tarafından verilecek
talimata elinden geldiği kadar uymak,
c) Sigortacının talebi üzerine, kazanın sebebi ile hangi hal
ve şartlar altında vukua geldiğini ve neticelerini tespite yararlı
ve sigortalı için sağlanması mümkün gerekli bilgi ve belgeleri (aslı
ve kendisi tarafından tasdikli sureti veyahut fotokopisi)
gecikmeksizin vermek ezcümle, hadisenin hangi gün ve saatte ve
nerede vaki olduğunu ve rücu hakkının kullanılmasına yararlı
sigortalı için sağlanabilecek gerekli bilgi ve belgeleri temin ve
muhafaza etmek,
d) Kazanın sebebi ile hangi hal ve şartlar altında vukua
geldiğini tespit ve sorumluluğun tayini için yapılacak tahkikatta ve
delillerin toplanmasında sigortacıya elinden gelen yardımda
bulunmak,
e) Kazadan dolayı, sigorta ettiren dava yolu ile veya sair
suretle bir tazminat talebi karşısında kalır veya aleyhine cezai
takibata geçilirse, keyfiyetten sigortacıyı derhal haberdar etmek ve
tazminatın talebine ve cezai takibata müteallik olarak almış olduğu
ihbarname, davetiye gibi bilcümle tebliğnameleri derhal sigortacıya
tevdi etmek.
f) Dava açılması halinde davanın takip ve idaresi için,
sigortacının göstereceği avukata lazım gelen vekaletnameyi vermek,
g) Tazminat yükümlülüğü ve miktarı ile rücu haklarının
tespiti için sigortacının yetkili kıldığı temsilcilerinin kaza
sonucundaki zararlarla ilgili belgeler üzerinde yapacakları
araştırma ve incelemelere müsaade etmek,h) Sigorta konusu ile
ilgili başkaca sigorta sözleşmeleri varsa bunları sigortacıya
bildirmek,
i) Sigorta ettiren sigortacının ikame edebileceği davaya
yararlı ve elde edilmesi mümkün belge ve bilgileri vermek.
Tazminat
Miktarının Tespiti
Madde 9-
Sigortacı, tazminat talebinde bulunan kişi veya kişilerle doğrudan
doğruya temasa geçerek anlaşma hakkını haizdir.
Sigortacının sarih muvafakati olmadıkça, sigorta ettiren tazminat
talebini kısmen veya tamamen kabule mezun olmadığı gibi, zarar
görenlere herhangi bir tazminat tediyesinde de bulunamaz.
Dava açılması halinde, davanın takip ve idaresi sigortacıya aittir.
Dava masrafları, yukanda 1. madde ile ifade edildiği gibi
sigortacıya aittir. Ancak, cezai takibattan doğan diğer bilumum
masraflarla muhtemel para cezaları sigorta teminatı dışında kalır.
Zarar ve
Tazminatın Sonuçları
Madde 10-
Sigortacı ödediği tazminat miktarınca hukuken sigorta ettiren yerine
geçer.
Kısmi hasarlarda taraflar sigorta sözleşmesini feshetme hakkına
sahiptir. Taraflar fesih hakkını ancak tazminat ödenmeden önce
kullanabilir.
Sigortacı tarafından iadeli taahhütlü mektupla veya noter vasıtası
ile yapılan fesih ihbarı sigortalının tebellüğ tarihini takip eden
5. iş günü saat 12.00'de hüküm ifade eder ve feshin hüküm ifade
ettiği tarihe kadar geçen sürenin primi, gün esası üzerinden hesap
edilir ve fazlası geri verilir.
Sigorta ettiren, fesih hakkını kullandığı takdirde bu fesih, ihbarın
postaya veya notere verildiği tarihi takip eden gün öğleyin saat
12.00'de hüküm ifade eder ve işlememiş sigorta süresine ait prim
geri verilmez.
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
Vergi, Resim ve Harçlar
Madde 11-
Sigorta sözleşmesine, bedeline veya primine ilişkin olarak Kanunlara
göre sigorta ettirene yüklenmiş veya yüklenecek vergi, resim ve
harçlar sigorta ettirenden alınır.
Tebliğ ve
İhbarlar
Madde 12- Sigorta ettirenin ihbar ve tebliğleri sigorta
şirketinin merkezine veya sigorta sözleşmesine aracılık yapan
acenteye, noter aracılığıyla veya taahhütlü mektupla yapılır.
Sigorta şirketinin ihbar ve tebliğleri de sigorta ettirenin poliçede
gösterilen adresine, bu adresin değişmiş olması halinde sigorta
şirketinin merkezine veya sigorta sözleşmesine aracılık yapan
acenteye bildirilen son adresine aynı suretle yapılır.
Taraflara imza karşılığı olarak elden verilen mektup veya telgrafla
yapılan ihbar ve tebliğler de taahhütlü mektup hükmündedir.
Ticaret ve
Mesleki Sırların Saklı Tutulması
Madde 13-
Sigortacı, sigorta ettirene ait öğreneceği ticari ve mesleki
sırların saklı tutulmamasından doğacak zararlardan sorumludur.
Yetkili
Mahkeme
Madde 14- Sigortacı ile sigorta ettiren arasındaki
ihtilaflarda yetkili mahkeme sigortalının ikametgahının veya
sigortacının merkezinin veya poliçeyi imza eden acentenin bulunduğu
yer mahkemesidir.
Zamanaşımı
Madde 15-
Sigorta sözleşmesinden doğan bütün talepler on yılda zaman aşımına
uğrar.
Özel Şartlar
Madde 16- Bu Genel Şartlara ve varsa bunlara ilişkin klozlara
aykırı düşmeyen özel şartlar konulabilir.
Son Düzenleme Tarihi: 12 Nisan 2005
|
